Mustafa Pa?a Belediyesi
Men
Ziyareti Anketi
Döviz Kuru
TCMB Döviz Kuru
Al??
Sat?? Al??
Sat??
TL
TL
TL
TL
Son Kaybmz

CUMAL? APAYDIN
E-Kitap
Ba?kan
Bakandan
Saat & Tarih
Yeni Evlenenler
Ynetici Girii
Kullanc Ad

Parola



Sinasosu Ke?fetmek

Ke?fedilmeyi bekleyen konaklar? ile Mustafapa?a (Sinasos)

 


 Eski kaynaklardan Mustafapa?a'y? ara?t?rmaya ba?lad?ð?mda, daha önce Sinasos ad?yla bilinen bu yerin asl?nda bugünkünden çok daha görkemli ve düzgün bir yap?lanmaya sahip olduðunu gördüðümde fazlas?yla ?a??rd?ð?m? söyleyebilirim. Ancak bu ?a?k?nl?k k?sa sürede yerini hafif bir burukluða ve hüzne terk etti. Devrald?ð?m?z deðerleri gerektiði gibi koruyamaman?n að?r yükünü bir kez daha omuzlar?mda hissetmeye ba?lad?m.      Gerçekten de insan bu güzel Kapadokya kasabas?n? gezerken neden her ?eyin olduðu gibi bugüne aktar?lamad?ð?n? kendine sormadan edemiyor. Ku?kusuz 1923-1924 y?llar?nda ya?anan mübadele Sinasos'un kaderini ba?tan a?að?ya deði?tirmi?. Mübadele sonras? burada ya?ayan Rum nüfus Yunanistan'a, Yunanistan'da ya?ayan Türk nüfus ise buraya göç ettirilmi?. Binlerce insan evlerinden, an?lar?ndan kopar?lm??. Sonuç malum, hiç kimse gittiði yere tam uyum saðlayamam?? ve özlem ya?am boyu ortak duygu haline gelmi?. Mustafapa?a, Kapadokya'n?n tam ortas?nda Ürgüp'e 5 km uzakl?kta bulunan küçük bir beldemiz. Osmanl? Devleti döneminden beri Rumlar ve Türkler iç içe ya?am??lar burada. O dönemlerin Sinasos'unda Rum nüfus büyük bir að?rl?ða sahipmi?. Rum nüfusun çoðunlukta olduðu diðer Anadolu köyleri gibi Sinasos'da da, ciddi bir zenginlik göze çarp?yormu?.     

 

 

Ancak Sinasos'un zenginliði biraz daha fazlaym??; çünkü burada oturan Rumlar?n çoðu ?stanbul'da ticaretle uðra?an büyük i? adamlar?ndan olu?uyormu?. Osmanl? Devleti döneminde bizim kapitülasyon ad?n? verdiðimiz yabanc?lara tan?nan haklar?n, az?nl?klar?n ticarete yönlenmelerini ve k?sa sürede zenginle?melerini saðlad?ð? bir gerçek. Her ?eyden önce zenginlik, bununla birlikte hayata bak?? ve ya?am? alg?lay??la paralel olarak geli?en iyi in?a edilmi? evler, görkemli kamu yap?lar?, daha organize bir sosyal ya?am... ??te tüm bunlar Sinasos'u diðerlerinden daha farkl? k?lan özellikler.   

Havyar ve lakerdadan gelen zenginlik


 Sinasos'u asl?nda bir kad?nlar köyü olarak adland?r?rsak san?r?z yanl?? olmaz. Köyün erkeklerinin çal??ma ya??na geldiklerinde, genellikle 13-14 ya??ndan itibaren ?stanbul'a gittikleri biliniyor. ?stanbul'da sürekli i? kurmu? olan Sinasoslular?n yan? s?ra hiç de az?msanmayacak say?da mevsimlik olarak çal??maya gidenler de var. ?stanbul'a gidip de sürekli i? kurmu? olanlar 5-6 y?ldan önce geri dönmezlerdi. Bazen bu ayr?l?klar 10-15 y?l? bulurdu. Mevsimlik olarak gidenler ise, ilkbaharda yola ç?k?p sonbaharda geri dönerlerdi. Büyük kervanlarla yap?lan bu yolculuklar oldukça ilginçti. Törenlerle uðurlanan kervanlar yine törenlerle kar??lan?rd?. O y?llarda kervanla Sinasos'dan ?stanbul'a ula??m yakla??k 20 gün sürüyordu. Köyün kad?nlar? bu ayr?l?k dönemlerinde büyük bir sab?rla erkeklerinin geri dönmesini beklerlerdi. Türkler, Sinasos'da bað ve bahçe i?lerinde Rumlar?n yan?nda çal???rlard?. Baðc?l?k çok geli?mi?ti. Kad?nlar kendi kullan?mlar? için üzümden ?arap ve pekmez üretirlerdi.     ?stanbul'daki havyar üreticilerinin tamam?n? Sinasoslular olu?turuyordu. ?stanbul'da bulunan 40 kadar Rum loncas?ndan biri olan Sinasos Loncas? daha çok deniz ürünleri, tuzlanm?? bal?k ve havyar sat???nda tekel haline gelmi?ti. Boya ve gemicilik sektöründe de yoðun olarak çal??an Sinasoslular, elde ettikleri geliri memleketlerinin geli?imi için harcamaktan çekinmiyorlard?. Bu nedenle 1800'lü y?llarda Kapadokya'da en geli?mi? ticaret ve kültür merkezinin Sinasos olduðu söylenebilir. 1890 y?l?nda yap?lan bir nüfus say?m?na göre Sinasos'da 4500 Rum ve 600 Türk-Müslüman nüfus ya??yordu. Sinasos bu y?llarda Rumlar?n önemli eðitim ve dini merkezlerinden biriydi. Bu konumu sonucu Sinasos'da in?a edilmi? çe?itli kamu binalar?, birçok kilise, okul, gazino, çe?meler, hamam ve saðl?k ocað? gibi yap?lar?n yan? s?ra otel ve i? yerleri de bulunuyordu.      Sinasos'da o dönemde 1840 y?l?nda aç?lan Erkekler Okulu ve 1872 y?l?nda aç?lan K?zlar Okulu olmak üzere iki büyük eðitim kurumu vard?. Bu okullarda zaman?n en ileri eðitimi uygulan?yordu. Erkekler Okulu'nun 1500 kitaptan olu?an büyük bir kütüphanesi bulunuyordu. O y?llarda iki doktoru ve bir eczanesi ile geli?mi? bir saðl?k ocað?na sahip olan köyün, belki de en dikkat çekici yap?lar?n? evleri olu?turuyordu. Çünkü zengin Rumlar aras?nda özellikle 1860'l? y?llardan sonra Sinasos'da yeni ve gösteri?li evler yapmak eðilimi h?zla geli?meye ba?lam??t?. Bu asl?nda ?stanbul'da iyi para kazan?ld?ð?n? da göstermeye yarayan bir araçt? san?r?m. Belki de e?lerden çocuklardan ayr? sürdürülen ya?am?n bir kefaletiydi. Bugün birçoðu y?k?larak günümüze ula?mam?? olan bu evlerin halen görülebilir olanlar? bile bize Sinasos'un görkemi hakk?nda fikir vermek için yeterlidir.

 

Tipik bir Sinasos Rum evi 


  Sinasos evlerinin tamam?n?n Karadenizli Türk ta? ustalar?n?n eseri olduðu bilinmektedir. Sinasos'daki Rum evlerinin hepsi avluludur. Avlu, çoðu zaman d?? avlu biçiminde olmakla birlikte iç avlulu olanlar? da vard?r. Avlunun giri? bölümünde genellikle ah?r bulunur. Avlunun alt?nda çoðunlukla kayaya oyulmu? olarak ??rahane denilen bölüm vard?r. Buras? ?arap ve içki imalat?n?n yap?ld?ð? bölümdür. ??rahane bir merdivenle avluya aç?l?r. Evler genel olarak iki katl?d?r. Evin önemli odalar? üst katta bulunurken, mutfak ve kiler zemin katta yer almaktad?r. Mutfakta kayaya oyulmu? ya da ta?tan yap?lma f?r?n ve tand?r ocaklar? dikkati çeker. Çoðu evde odalarda ?ömine, gömme ah?ap dolaplar ve duvara oyulmu? ni?ler bulunur. Bu ni?lerin içi devrin usta ressamlar?na yapt?r?lm?? duvar resimleri ile süslenmi?tir. Ayr?ca tavan kenarlar?nda veya odan?n herhangi bir yerinde s?va üzerine boyanarak yap?lm?? resim ve süslemeler bulunabilir. Tavanlar genellikle ah?ap kaplamad?r ve bizim göbekli tabir ettiðimiz ?ekilde ah?ap i?çiliði ile süslenmi?tir. Hemen hemen her evde bir de ikona odas? bulunmaktad?r. ?kona odalar? genellikle zemin katta ya da zeminin alt?nda yap?l?yordu. ?kona odalar?n?n küçük bir ?apel biçiminde tasarlanm?? ve içi resimlenmi? olanlar?na da rastlanmaktad?r. Bu oda ailenin ibadet yeriydi. Sinasos evlerinde ta??y?c? sistem olarak kemerler dikkati çeker. Çat?lar düz teras ?eklindedir. Sonradan Türk evlerine benzer ?ekilde ah?ap ve kiremit örtülü tavan kullan?m?na da rastlanm??t?r. Birçok konakta ç?kma ?eklinde yap?lm?? küçük balkonlar d?? cepheye ayr? bir güzellik katarlar.

 

Dizi Turizmi'nin tavaf mekanlar? 


 Mustafapa?a'da dizi turizminin etkisiyle baz? konaklar?n yoðun bir ?ekilde ziyaretçi ak?n?na uðrad?ð?n? biliyoruz. Ancak Mustafapa?a'ya gelenlerin ne kadar? beldenin ara sokaklar?n? geziyor ve birbirinden güzel evlerin hikayesini merak ediyor bilemiyorum. Her birisi sanat eseri olan bu evlerin mimari detaylar?, içlerindeki duvar resimleri, kabartma süslemeleri, çok özel ustalar getirilerek yapt?r?lm?? ?ömineleri ve mükemmel ta? i?çiliklerinin yan? s?ra, beni daha çok bu evlerde önceden ya?ayan insanlar, ya?anm?? a?klar, an?lar, özlemler ilgilendiriyor. Her ev derin bir hikayeye sahip asl?nda. Ke?ke bugün bütün ya?anm??l?klara tan?kl?k etmi?, konu?abileceðimiz insanlar olsayd?. Anla??lan o ki, evlerin duvarlar?na dü?ülmü? küçük notlardan, kap? tokmaklar?na sinmi? hasretlerden bilgi almaya, çocuklara, torunlara anlat?lm?? an?lardan iz sürmeye çal??acað?z Mustafapa?a sokaklar?nda. Geçmi?le günümüzü birbirine s?ms?k? baðlayan bu an?lar kadar canl? ba?ka ne olabilir ki?    

Peribacalar? diyar? Kapadokya'da eski mi eski, ?irin mi ?irin sessiz, sakin bir kasabad?r. Eski ad? Sinasos olarak bilinen günümüz Mustafapa?a's?. Bir zamanlar henüz köy olduðu y?llarda Rumlarla Türklerin bir arada ya?ad?ð? bu kasabada kilisenin çan sesleri ve camii minaresinden yükselen ezan sesleri birbirine kar??m??t?r. 1924 y?l?nda yap?lm?? olan nüfus deði?imine (mübadele) kadar kasabada 600 Rum ve 150 Türk aile ya??yormu?.     On y?la yak?n bir süredir, yak?n tarihimizin önemli konular?ndan biri olan ve çe?itliyay?nlarda ‘Göç', ‘Büyük Göç', ‘Mübadele' veya ‘Nüfus Mübadelesi' olarak adland?r?lan olay s?kl?kla dile getirilmekte, bilimsel çal??malara konu olu?turmaktad?r. 30 Ocak 1923 y?l?nda, ?sviçre'nin Lozan kentinde ‘Türkiye ile Yunanistan Aras?nda ?mzalanan Sözle?me ve Protokol' ba?l?kl? hukuki düzenleme ile Bat? Trakya d???nda ya?ayan Müslüman ahali ve ?stanbul, Bozcaada ve Gökçeada d???ndaki Türkiye'de ya?ayan Ortodokslar?n mübadil olarak kar??l?kl? göçü zorunlu k?l?nm??t?r. Tam say?lar? bilinmese de bu zorunlu göç ile iki milyona yak?n insan doðduðu, büyüdüðü ve ‘vatan' bellediði topraklar? b?rakarak ba?ka diyarlara göç ettirilmi?lerdir. Yanlar?na, ta??yabilecekleri kadar e?ya alan mübadiller ta??nmaz mallar?n? geride b?rakmak zorunda kalm??lard?r.     Yüzlerce y?l birlikte ve bar?? içinde ya?ayan Türklerle Rumlar, 1924`de birbirlerinden gözya?lar? içinde ayr?lm??lar.
Giden Rumlar?n yerine Yunanistan`?n Kastorya kentinin Jerveni köyünden gelen mübadiller yerle?tirilmi?. 
Mübadiller geldikleri yerlerin havas?n? Anadolu`nun içlerine ta??m??. Bunu bugün bile hissetmek olanakl?. Kasaban?n yar?s?n? olu?turan mübadiller Makedonca konu?may? hâlâ sürdürüyor; yemeklerini, müziklerini ve geleneklerini de ya?at?yor.